باسمه تعالی
« راهی برای نجات و رهایی »
محمد بارونی
پروردگار مهربان از همان ابتدای خلقت، برای هدایت و راهنمایی انسان، این بهترین و برترین آفریده خودش، رسولانی را منصوب کرد، تا آنان با بیان دستورات و دعوت به نیکی ها، انسان بتوانند به سلامتی از این دنیای موقت عبور کند و وارد دنیای جاوید و ابدی شود.
یکی از این رهبران الهی که قرآن از او به عظمت ياد كرده است و وظیفه هدایت گری را به عهده داشته است، حضرت یونس(ع) می باشد.
حضرت يونس(ع) فرزند متى و لقب او ذوالنون (صاحب ماهى ) است و اين لقب به خاطر آن است كه سرگذشت او بـا داستان ماهى گره خورده است، وی از پيامبران معروفى است كه ظاهراً بعد از حضرت موسى(ع) و هارون قدم به عرصه وجود گذاشته است و بعضى او را از اولاد هود و ماموريت او را هدايت باقيمانده قوم ثمود دانسته اند.
سرزمين ظهور او منطقه اى از عراق، بنام نينوا بوده و نوشته اند وی در حدود 825 سال قـبـل از مـيـلاد حـضـرت مسيح(ع) رسالت پیامبری به عهده داشته است و هم اكنون در نزديكى كوفه در كنار شط، قبر معروفى بنام يونس وجود دارد.
بر اساس روايات اسلامى حضرت يونس(ع) سـال هـا در مـيـان قـومـش به دعوت و تبليغ مشغول بود، ولى هر چه كوشـش كـرد، ارشـادهـايـش در دل آنهـا مؤثر نيفتاد، پس خشمگين شد و آن محل را ترك كرد و به سوى دريا رفت، در آنجا بر كشتى سوار شد. در ميان راه، دريا متلاطم گـشـت، چـيـزى نمـانـده بـود كه همه اهل كشتى غرق شوند.
ناخداى كشتى گفت: من فكر مى كنم در ميان شما بنده فرارى وجود دارد كه بايد به دريا افكنده شود و يا گفت : كشتى زياد سنگين است و بايد يك نفر را به قيد قرعه به دريا بيفكنيم، به هرحال چند بار قرعه كشیدند و در هر بار به نام يونس درآمد! او فهميد در اين كار سرى نهفته است و تسليم حوادث شد.
هنگامى كه او را به دريا افكندند، نهنگ عظيمى او را در كام خود فرو برد و خدا او را به صـورت اعـجـازآمـيـزی زنـده نگه داشت. سرانجام او متوجه شد ترك اولائى انجام داده، به درگاه خدا روى آورد و به تقصير خود اعتراف نمود، خدا نيز دعاى او را استجابت فرمود و از آن تنگنا نجاتش داد.
در آیات 88-87 سوره انبیاء آمده است :
وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَى فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ ﴿٨٧﴾ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ ﴿88﴾
و ذاالنون (یونس) را (به یاد آور) در آن هنگام كه خشمگین ( از میان قوم خود) رفت، و چنین مىپنداشت كه ما بر او تنگ نخواهیم گرفت.
(اما وقتی كه در كام نهنگ فرو رفت) در آن ظلمت هاى متراكم صدا زد: ( خداوندا! ) جز تو معبودى نیست! منزهى تو! من از ستمكاران بودم! » (87) پس ما دعاى او را به اجابت رساندیم و از آن اندوه نجاتش بخشیدیم و اینگونه مؤمنان را نجات مىدهیم! (88)
جـمـله پـر مـعـنـى « وَکَذَلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ» نـشان مى دهد آنچه بر سر يونس آمد از گرفتارى و نـجات يك حكم خصوصى نبود، بلكه جنبه عمومى و همگانى دارد.
آری ، بسيـارى از حوادث غم انگيز و گرفتاري هاى سخت و مصيبت بار مولود گناهان ما است و هرگاه انسان به همان سه نكته اى كه حضرت يونس(ع) توجه كرد توجه پيدا كند، نجات و رهائى حتمى خواهد بود:
1- توجه به اينكه هيچ معبود و هيچ تكيه گاهى جز« الله » نيست.
2- پاك شمردن خدا از هر عيب و نقص و ظلم و ستم و هرگونه گمان سوء در باره ذات پاك او.
3- اعتراف به گناه و تقصير خويش .
از پيامبرگرامی اسلام (ص) نقل شده است كه فرمود: يكى از نام هاى خدا كه هركس او را با آن بخواند به اجابت مى رسد، و هرگاه با آن چيزى را طلب كند به او مى دهد، دعاى يونس است.
و چه زیباست که همیشه و بخصوص در این ایام که بیماری منحوس کرونا همه عالم را فرا گرفته است، دست به دعا برداریم و زمزمه کنیم و با خود بگوییم « لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» و زیباتر این است که این دعا را در بهترین حالت عبادت که همان سجده است، بیان نماییم. باشد که خداوند رحمان و رحیم دعاى ما را به اجابت برساندیم و از غم و اندوه نجاتمان ببخشید.
منبع: تفسیر نمونه آیت الله مکارم شیرازی